Conservering en restauratie van schilderijen
Elk schilderij draagt de sporen van tijd, techniek en vakmanschap in zich. De gebruikte materialen, de wijze waarop het werk is vervaardigd en de omstandigheden waaraan het door de jaren heen is blootgesteld, bepalen mede de huidige conditie van een schilderij.
Een restauratie begint daarom met zorgvuldig onderzoek naar de opbouw en staat van het kunstwerk. Door middel van conservering en restauratie wordt gezocht naar een verantwoorde balans tussen behoud, technische mogelijkheden en respect voor het oorspronkelijke werk.
Ieder schilderij vraagt om een eigen benadering, afgestemd op materiaal, conditie en artistieke waarde. Met aandacht voor detail en volgens de hedendaagse restauratie-ethiek worden schilderijen behandeld met als doel hun kwaliteit, integriteit en uitstraling duurzaam te behouden voor de toekomst.
-
Schilderijen zijn kwetsbare materiële objecten die, net als alle andere materialen, onderhevig zijn aan veroudering en slijtage. De conditie van een schilderij wordt beïnvloed door verschillende factoren, waaronder de gebruikte materialen, de oorspronkelijke vervaardigingstechnieken en de omstandigheden waarin een werk door de jaren heen heeft verkeerd. Schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid, blootstelling aan licht, vervuiling en onverwachte gebeurtenissen zoals water-, brand- of transportschade kunnen invloed hebben op de staat van een schilderij.
Een zorgvuldige restauratie begint daarom altijd met onderzoek. Door de opbouw en conditie van een schilderij nauwkeurig te analyseren, wordt bepaald welke behandeling noodzakelijk en verantwoord is. Hierbij staat het behoud van het originele materiaal en de artistieke integriteit van het werk centraal. De toegepaste technieken en materialen worden gekozen volgens de hedendaagse restauratie-ethiek, waarbij ingrepen zo zorgvuldig mogelijk worden afgestemd op het karakter, de geschiedenis en de oorspronkelijke intentie van het schilderij.
-
De werkzaamheden binnen schilderijrestauratie kunnen onder andere bestaan uit:
het reinigen van schilderijen en het verwijderen van oppervlaktevervuiling, vergeelde vernislagen en storende oude retouches;
het verwijderen of verminderen van storende overschilderingen wanneer dit verantwoord mogelijk is;
het herstellen van mechanische beschadigingen, zoals scheuren, gaten of vervormingen in het doek;
het stabiliseren van loszittende of kwetsbare verflagen;
het herstellen van lacunes in de verflaag en het zorgvuldig retoucheren van beschadigingen;
het herstellen van de beschermende vernislaag en het verbeteren van de optische samenhang van het schilderij;
indien noodzakelijk, het verstevigen of ondersteunen van een doek.
-
Voorafgaand aan iedere behandeling wordt de conditie van het schilderij of kunstobject zorgvuldig onderzocht. Dit onderzoek kan plaatsvinden in het atelier of, indien gewenst, op locatie. Op basis van de bevindingen wordt een behandelvoorstel opgesteld waarin de voorgestelde werkzaamheden en een inschatting van de kosten worden beschreven.
Tijdens de restauratie kunnen verborgen gebreken of onverwachte situaties zichtbaar worden die vooraf niet volledig konden worden vastgesteld. Wanneer dit gevolgen heeft voor de behandeling of de kosten, wordt altijd eerst overleg gevoerd voordat verdere stappen worden ondernomen.
Bij ontvangst van ieder schilderij of kunstobject wordt een ontvangstbewijs opgesteld waarin de afspraken rondom de behandeling worden vastgelegd. Voor het transport en verblijf van het werk in het atelier dient de eigenaar zelf zorg te dragen voor een passende verzekering. Bij restauraties die voortkomen uit een verzekeringsschade blijft de administratieve afhandeling de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever.
Met aandacht voor techniek, materiaal en historische waarde wordt ieder schilderij behandeld met als doel het behoud van het werk voor de toekomst.